Aklı olmayanın ahlâkı da olmaz

İman, akıl işidir. Hadîs-i şerifte de denildiği üzere, “Aklı olmayanın dini de yoktur.”1 Çünkü iman, ancak doğru ile yanlışı, hakikat ile hayâli, gerçek ile yalanı ayırt edebilecek olan idrak sahiplerinin işidir. Esas mahalli kalp olan imanda terakki etmek, ancak akılla ve tefekkür ile olur. İmanın iktizası olan ibadetleri yerine getirmek ve mesuliyetleri yüklenmek için de gerekli şart akıl, şuur ve idrak sahibi olmaktır. Buluğ çağına gelmemiş olanların ibadet mesuliyetinin olmaması da bu yüzdendir.

Ahlâk, insanın yaşayışında iç ve dış dünyasında alacağı tavırların, göstereceği vaziyetlerin bütününe verilen isimdir. Güzel ahlâkın esasları da insanlık tarihinde vahiy eksenli dinler ile insanlara talim ettirilmiştir. İnsanlık manevî ve ahlâkî terakkisini inanç sayesinde elde etmiştir. İman ile ahlâk birbiri ile çok kuvvetli bir şekilde bağlıdır. İmanın terakkîsi nispetinde insanın ahlâkı da güzelleşmiş ve insan, insaniyete lâyık bir yaşayış ile yaşamıştır.

Beşeriyetin iptidaî devirlerinde ahlâk esasları çok derin olmamak ile beraber beşeriyet terakkî ettikçe dinî hükümler ile ahlâk esaslarının da derinleşmesi ve hayatın her alanına yayılması sağlanmıştır. İslâmiyet’in Sünnet-i Seniyye hakikati ile ahlâk esasları insanın hayatının her anına yayılmış ve inanç, ahlâkın yegâne belirleyicisi olmuştur. İslâmiyet, özündeki bu hakikat ile beşeriyetin en bedevî ve en vahşi kabilesini yirmi üç sene gibi kısa bir sürede bütün asırlardaki medenî kavimlere ve devletlere üstad eylemiştir.2

Peki, yüzlerce ilim ve siyaset adamının asırlarca uğraşarak elde edemeyeceği bu neticeyi3 bu mükemmel semereyi İslâmiyet nasıl elde edebilmiştir?

Evet, İslâmiyet bu neticeyi ahlâk esaslarını iman üzerine, yani tevhid hakikatine, yani rıza-i İlahî üzerine bina ederek elde etmiştir. Bir Müslümanın, ahlakî bir seçim yapacağı zaman ilk düşündüğü şey toplumun ayıplaması veya seçiminin neticesinde ortaya çıkacak olan menfaati ya da zararı değil, rıza-ı İlahîyi elde etme endişesidir. Bu endişe de doğrudan insanın vicdanına tesir eden, ulvî hissiyatı uyandıran bir endişedir ve bu endişe vicdan kanalıyla insanın dem ve damarlarına kadar tesir eder. Yani İslâmiyet insanın düşünce yapısını, tercih sistemini ve aklî ölçütlerini değiştirecek derecede bir inkılâp yapmıştır -ki bunu öteki adı da mucizedir. İman insanın içine bir çekirdek atmıştır ve bu çekirdek hızlı bir şekilde filizlenerek mükemmel ahlâkı netice vermiştir.

Yazının devamına dergimizin Mayıs sayısından ulaşabilirsiniz…
Dipnotlar:
1) Camiü’s-Sağir, Hadis No:6159
2) 19. Söz
3) age.

BENZER KONUDA MAKALELER:

Doublethink ve tevhid-i kıble meselesi Benim her seferinde hayret ettiğim, size de tanıdık gelecek bir mevzudan bahsedeyim istiyorum. Ehl-i iman kimseler bir araya gelir; iman ve Kur'ân hakikatlerinin okunduğu, müzakere ve tahlil edildiği topluluklar oluşturulur. Bu müzakereler, nam-ı diğ...
Açlık sevdası “Yaz gardaşım: On Altıncı Misal: Başta Buharî, kütüb-ü sahiha -nakl-i kat’î ile- beyan ediyorlar ki: Hazret-i Ebu Hüreyre aç olmuş, Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmın arkasından gidip menzil-i saadete gitmişler. Bakarlar ki, bir kadeh süt oray...
Dosdoğru yolda dosdoğru olmak Kâinatta en küçük ve en ehemmiyetsiz gibi görülen yaratıklar ve bunların vazifelerinde dahi çok büyük faydalar, çok büyük hikmetler mevcuttur. Kâinatın fıtratında ne aşırılık (ifrat), ne de herhangi bir gevşeklik (tefrit) bulunmaktadır. Lakin insa...
Ahlâk ve etik Ahlâk ve etik kavramları, günümüzde davranışları iyilik-kötülük bazında yargılarken, değerlendirirken en çok kullandığımız kelimelerin başında gelir. Birçoğumuz bu kelimeleri kullanırken aralarındaki farklara pek de dikkat edemiyoruz. Peki, bu iki ke...
Din ahlâkı veya kültür ahlâkı Başlık bu hâliyle pek bir şey ifade etmeyebilir, haklısınız. O zaman kavramları tanımlamakla başlayalım işe. Bir meyve ismi söyleyin desem, aklınıza ilk gelen meyve ne olur? Elma veya portakal demeniz, avokado veya papaya demenizden çok daha muhteme...

İlk yorumu siz yazın

Makale hakkında düşüncelerinizi paylaşın:

E-Posta adresiniz kesinlikle gizli kalacaktır.


*