TEMEL OSMANLICA DERSLERİ – 10

Hey sen, Keçeli!
En son ne anlatmıştım, söyle bakayım!
-Örtmenim, galiba Türkçe kelimelerin nasıl yazıldığını öğreniyorduk.
+Aferin Keçeli, aferin.
Kısa bir özet geçelim istersen unutmuş olanlara. Ne demiştik? Osmanlıca adeta üç dilin karışımından oluşan bir dil ve bu dilde Türkçe kelimeler okunduğu gibi yazılırken, Arapça ve Farsça kelimeler alındıkları dillerin imla kaidelerine göre yazılıyor. Heh, bunu bi kavradın mı, gerisi kolay. Şimdi biz Türkçe kelimelerin nasıl yazıldığını öğrenmeden önce, bir kelimenin Türkçe olup olmadığını nasıl anlarız, onu bilmemiz lâzım. Kelimenin Türkçe olduğuna karar verdikten sonra ise, taa ilk sayılarımızdan itibaren öğrendiğimiz okutucu harfler, bağlaç olan ki’nin yazımı, sad (ص) ve tı (ط) harflerinin yazımı gibi kurallara dikkat ederek kelimelerimizi yazabiliriz.
İşte geçen hafta dedik ki mesela, Osmanlıca alfabesinde olan 6 tane harf Türkçe asıllı kelimelerde kullanılmaz. Onlar ث ،ح ،ذ ،ض ،ظ ،ع harfleridir. Bu hafta da diyeceğiz ki:

1) Hani şu şapkalı harfler var ya, uzatarak okuduğumuz. Heh, işte o harfler Türkçe kelimelerde yoktur.

2) Türkçe kelimelerde ‘kâğıt’ kelimesindeki gibi ince a yoktur.
Neden? Çünkü Türkçe kelimelerdeki a’lar kalındır. Aşağıdaki örneklerde olduğu gibi.

3) Bir de hepimizin bildiği büyük ünlü uyumu diye bir şey var. Bu olayı uzun uzun anlatmayacağım. Kısaca söylemek gerekirse, kelimelerin ilk hecesinde kalın ünlü varsa, sonraki ünlülerin de kalın olması; ilk hecede ince ünlü bulunuyorsa sonraki ünlülerin de ince ünlü olması durumuna büyük ünlü uyumu diyoruz. Bazı istisnalar var tabi, ama genel olarak bir kelimede ünlü uyumu yoksa o kelime Türkçe kökenli değildir arkadaşlar.
4) Türkçe’de şedde yoktur arkadaşlar. Yani birkaç istisna dışında, kelime köklerinde aynı sessiz harf iki kere yazılmaz.

İstisnalar:

5) Türkçe’de iki sesli harf yan yana bulunmaz. Bulunursa anlarız ki bu kelime Türkçe kökenli değil.

6) Son olarak da; Türkçe kelimelerde ilk hecede yan yana iki sessiz harf bulunmaz.

Bu ayki dersimizi Yunus Emre’den bir kıta ile bitirelim, olur mu? Şimdi şöyle ki Keçeli kardeşim, Osmanlıca alfabesiyle Latin alfabesi karışık olarak yazdım. Sen Osmanlıca kelimeleri Latin harfleriyle, Latin harfli kelimeleri de Osmanlıca yaz he mi!

Osmanlıca İmla Müfredatı adlı kitaptan alıntılar yapılmıştır.

 

Emine Sultan Çakır
eminesultancakir@hotmail.com

BENZER KONUDA MAKALELER:

Bir bestenin engin sesi yükseldi boğazdan Üniversite okurken insan evine hasret kalıyor. Hele o gün günlerden sıkıcı ve sıcak bir günse, halanıza gitmek sizi evinizde hissettirebilir. Yorgun argınsınızdır, ama halanızın evi serindir. Yılların eskimiş mobilyaları ve ezan okuyan saatleri size ...
On bir ayın sultanı Küçükken “on bir ayın sultanı” tabirini hiç anlamazdım. On iki tane ay var sonuçta, neden sadece on birinin sultanı? Tabiî sonradan ortaya çıktı ki, olayı çok yanlış anlamışım. Ramazan'ın kendisi sultan olduğu için, geriye on bir ay kalıyormuş. Hem ö...
Osmanlıca hikâye Saygıdeğer Keçeliler; Kitap okumayı sever misiniz? Ben severim, hatta fazlaca severim. Ama çok okuyamam. Ne bileyim, ne okuyacağımı bilemem bazen. Okuyacağım kitabı buldum mu da elimden bırakamam. Bir hafta mı sürüyor bütün kitabı okumak? Bir haft...
Temel Osmanlıca dersleri – 8 Selamunaleyküm sevgili genç okur! Bu ay gramer işleme ayı bildiğin üzere. Şu ana kadar işlediğimiz gramerlere bakınca eğer dergiyi düzenli takip ettiysen harflerin başta, ortada ve sonda yazılışlarını, okutucu harfleri, bağlaç olan ki'nin yazılımı...
Birinci Söz السلام عليكم Selamla başlayalım, selametle kalalım. Sevgili okur, bu ay güzel şeyler hatırlayalım mı? Mum ışığında, kamış kalemlerin gıcırtılarıyla hatt-ı Kur'ânî'yi muhafaza edenleri mesela... Hani Tarihçe-i Hayat'ta geçiyor ya: “Kur'ân hattını ...

İlk yorumu siz yazın

Makale hakkında düşüncelerinizi paylaşın:

E-Posta adresiniz kesinlikle gizli kalacaktır.


*